Papierowy Neuron
O AI BEZ KOMPUTERA
Jak działa AI - Format Feynmana
Podtytuł: Architecture First. Zrozum zanim policzysz. Czas: 90 minut | Grupa: 12-20 osób 10+ | Prowadzący: 1-2 osoby Cel konkursowy CIK: Pokazanie AI jako narzędzia demokratyzacji wiedzy i myślenia krytycznego
CELE SZCZEGÓŁOWE
Uczestnik po zajęciach: 1. Wyjaśni 5-latkowi czym jest "uczenie" i "wnioskowanie" w AI 2. Zbuduje z papieru model "Sieci Neuronowej" i "RAG" 3. Zrozumie różnicę: Pamięć vs Liczenie vs Szukanie 4. Potrafi zadać 3 pytania żeby sprawdzić czy AI kłamie
FILOZOFIA
"Jeśli nie potrafisz tego wytłumaczyć na klockach i karteczkach, to tego nie rozumiesz." 0% kodu. 100% analogii i fizycznych modeli.
MATERIAŁY
- 500 karteczek samoprzylepnych w 3 kolorach
- 3 rolki sznurka / włóczki
- Flipchart + markery
- Koperty z "danymi" - wydruki fragmentów ustawy
- Kostka do gry
- Duża tablica korkowa lub ściana
- Slajdy - max 8
PRZEBIEG ZAJĘĆ - ROZPISKA MINUTOWA
BLOK 0: OTWARCIE I DEMITOLOGIZACJA 0:00 - 0:10 [10 min]
0:00 - 0:03 | Powitanie Prowadzący: "Dziś rozbierzemy AI na części. Bez prądu. Bez komputera. Żebyście przestali się go bać." Slajd 1: Tytuł + zdjęcie rozebranego radia.
0:03 - 0:07 | ĆWICZENIE 0: MIT-BUSTER Pytanie do sali: "Co to jest AI?" Zbieramy hasła na tablicy: "Robot", "ChatGPT", "Magia" Prowadzący skreśla: "Nie. AI to 3 rzeczy: Pamięć + Liczenie + Szukanie. Dziś je zbudujemy."
0:07 - 0:10 | Agenda Slajd 2: 1. Mózg z papieru 2. Fabryka myśli 3. Detektyw AI
BLOK 1: ARCHITEKTURA 1: MÓZG Z PAPIERU - SIEĆ NEURONOWA 0:10 - 0:30 [20 min]
0:10 - 0:15 | Wykład: Czym jest "uczenie"? Slajd 3: Analogia. "Uczenie = Wzmacnianie ścieżek. Jak w lesie. Im częściej chodzisz tą samą ścieżką, tym jest szersza." "AI nie 'wie'. AI 'prawdopodobnie'."
0:15 - 0:25 | ĆWICZENIE 1: ZBUDUJ NEURON Każdy dostaje 5 karteczek i kawałek sznurka. Zadanie: 1. Karteczka = Neuron. Napisz na niej "KOT" lub "PIES" 2. Sznurek = Połączenie. Grubość sznurka = "siła" połączenia. 3. Pokażcie sąsiadowi zdjęcie kota. "Wzmocnijcie" sznurki które prowadzą do "KOT". 10 min. Ściana pokrywa się "mózgami".
0:25 - 0:30 | Omówienie Prowadzący: "Właśnie nauczyliście sieć. To jest 90% tego co robi ChatGPT. Reszta to matematyka."
BLOK 2: ARCHITEKTURA 2: FABRYKA MYŚLI - DRUŻYNA AGENTÓW 0:30 - 0:50 [20 min]
0:30 - 0:35 | Wykład: Dlaczego 1 AI to za mało? Slajd 4: "1 geniusz = wąskie gardło. 4 specjalistów = fabryka." Nasza analogia: Koordynator, Prawnik, Analityk, Redaktor.
0:35 - 0:45 | ĆWICZENIE 2: LUDZKA FABRYKA Grupy 4-osobowe. Każda osoba dostaje rolę na kartce. Zadanie: "Gmina dostała 3-stronicowy wniosek. Zróbcie z tego 1-stronicowe podsumowanie." Zasady: Możecie mówić tylko do osoby "po lewej". Tak działa przekaz w agentach. 7 min pracy.
0:45 - 0:50 | Omówienie Która grupa była najszybsza? Wniosek: "Podział pracy + komunikacja = efekt. To jest architektura multi-agent."
BLOK 3: ARCHITEKTURA 3: DETEKTYW AI - RAG I HALUCYNACJA 0:50 - 1:15 [25 min]
0:50 - 0:55 | Wykład: Problem z pamięcią AI Slajd 5: "AI to student który zdał egzamin i zapomniał książek. Dlatego zmyśla." "RAG = dajemy mu książkę na egzaminie."
0:55 - 1:05 | ĆWICZENIE 3: ZIMNA WOJNA Z AI 2 zespoły. Zespół A - "AI bez RAG": Dostaje pytanie: "Co mówi art. 15 UoOP?" i ma odpowiedzieć z pamięci. Zespół B - "AI z RAG": Dostaje to samo pytanie + kopertę z wydrukiem art. 15 i może szukać. Rzućcie kostką. Kto wymyślił? Kto sprawdził? 10 min.
1:05 - 1:10 | Wyniki Zespół A 100% halucynacji. Zespół B 100% trafień. Wniosek: "RAG to nie bajer. To obowiązek żeby AI mówiło prawdę."
1:10 - 1:15 | Wykład: 3 pytania do AI Slajd 6. "Jak złapać AI na kłamstwie?" 1. "Podaj źródło" 2. "Czy jesteś pewien na 100%?" 3. "Pokaż krok po kroku jak do tego doszedłeś"
BLOK 4: SYNTEZA I ZAKOŃCZENIE 1:15 - 1:30 [15 min]
1:15 - 1:25 | ĆWICZENIE 4: WYJAŚNIJ TO 5-LATKOWI W parach. Zadanie: Macie 3 minuty żeby przygotować wyjaśnienie "Jak działa AI" używając tylko klocków, karteczek i sznurka. 1 para demonstruje na środku.
1:25 - 1:30 | Podsumowanie i most do CIK Slajd 7. "AI to nie magia. To architektura. I każdy z Was może ją zrozumieć i kontrolować. To jest cel CIK: Dać Wam klucze do technologii, nie tylko pilota." Zaproszenie na 4-modułowy cykl. Podziękowanie.
NOTATKI DLA PROWADZĄCEGO - KLUCZ DO KONKURSU
Dlaczego to działa dla CIK: 1. Dostępność: Babcia i 10-latek zrozumieją. 0 barier wejścia. 2. Krytyczne myślenie: Uczymy nie używać, tylko kontrolować AI. 3. Społeczny Impact: Od razu pokazujemy zastosowanie: gmina, NGO, szkoła. 4. Niski koszt: 200zł na materiały biurowe. Działa w każdej filii CIK.
Gotowe cytaty do wniosku konkursowego: "Nie będziemy uczyć obsługi przycisków. Będziemy uczyć rozumienia maszyny." "Naszą odpowiedzią na AI jest więcej człowieczeństwa, nie mniej."