Przejdź do treści

Splot 1 (lotnictwo i drony)

Splot 1 (lotnictwo i drony)

Poniżej znajduje się szczegółowe rozpisanie zadań obserwacyjnych, infrastruktury, edukacji oraz synergii z Ochotniczą Strażą Pożarną (OSP).

🚁 1. Zadania Obserwacyjne i Sposoby Realizacji

Flota bezzałogowców musi być podzielona na 3 dedykowane klasy sprzętowe w zależności od realizowanego zadania:

  • Zadanie 1.1. Ortofotomapowanie i Teledetekcja (Klasa Mapująca):
    • Sposób realizacji: Cykliczne (np. raz w miesiącu), autonomiczne naloty fotogrametryczne nad Doliną Utraty i Zimnej Wody. Użycie kamer RGB o wysokiej rozdzielczości oraz sensorów wielospektralnych (NDVI) do badania struktury Zielonego Pierścienia i wykrywania barier (nowe płoty).
  • Zadanie 1.2. Monitoring Termowizyjny i Detekcja Fauny (Klasa Ciężka/Nocna):
    • Sposób realizacji: Naloty nocne i o świcie nad Lasem Komorowskim w celu precyzyjnej lokalizacji i liczenia dużych ssaków (łosie, dziki). Drony muszą być wyposażone w zaawansowaną radiometryczną termowizję.
  • Zadanie 1.3. Szybkie Reagowanie i Wsparcie Ratownictwa (Klasa Taktyczna):
    • Sposób realizacji: Patrole interwencyjne w rejonach zagrażających (np. monitoring wezbrań Utraty, wykrywanie dzikich wysypisk, nielegalnych zrzutów ścieków, poszukiwanie osób zaginionych lub zestrzelonych dronów badawczych).
  • Zadanie 1.4. Pobieranie próbek środowiskowych z powietrza (Drony Specjalistyczne):
    • Sposób realizacji: Tak, pobieranie próbek wody jest kluczowe i technologicznie bardzo uzasadnione. Użycie drona o dużym udźwigu (platforma typu heavy-lift) wyposażonego w dedykowany, zdalnie sterowany system czerpakowy. Pozwala to na bezpieczne i sterylne pobieranie próbek wody do badań eDNA z samorodne środka bagien lub niedostępnych, trzcinowych brzegów Utraty, bez niszczenia ekosystemu przez wchodzących ludzi.

🛠️ 2. Zaplecze Techniczne i Logistyczne (Infrastruktura)

Aby projekt działał sprawnie i niezależnie, potrzebuje mobilności oraz bazy naprawczo-konstrukcyjnej:

  • Mobilne Centrum Dowodzenia (Przyczepa logistyczno-transportowa):
    • Specjalistyczna, ogrzewana przyczepa furgonowa, zaadaptowana na mobilne stanowisko operatorskie.
    • Wyposażenie: Stacje szybkiego ładowania akumulatorów (agregat/akumulatory buforowe), ekrany poglądowe dla operatorów, maszt antenowy, klimatyzacja (bezpieczeństwo elektroniki) oraz bezpieczne loże transportowe dla całej floty dronów.
  • Modelarnia i Warsztat Serwisowy w CIK Komorów:
    • Stacjonarne serce techniczne Bloku 1. Miejsce, gdzie młodzież i pasjonaci naprawiają drony, serwisują sensory i budują własne konstrukcje z Bloku IoT.
    • Wyposażenie: Stanowiska lutownicze, drukarki 3D do tworzenia części zamiennych, wyważarki do śmigieł, oprogramowanie do diagnostyki systemów lotniczych.
  • Infrastruktura Telekomunikacyjna i Redundancja:
    • Dedykowana sieć łączności radiowej dalekiego zasięgu. Wykorzystanie mobilnych terminali satelitarnych (np. Starlink) w przyczepie dla zapewnienia transmisji strumieniowej wideo z dronów na żywo bezpośrednio do chmury IT lub na ekran w CIK Komorów.
    • Dron Poszukiwawczy (Redundancja): Mały, lekki dron odporny na uderzenia, wyposażony w lokalizator sygnału radiowego (RDF) oraz kamerę zoom, służący wyłącznie do lokalizacji dronów badawczych, które uległy awarii w gęstym poszyciu leśnym.

🎓 3. Bloki Edukacyjne i Certyfikacja

Edukacja w Bloku 1 daje mieszkańcom potężne, rynkowe kompetencje. Program nie może być zabawą – musi kończyć się państwowymi uprawnieniami.

  • Moduł A: Certyfikowany Pilot Bezzałogowego Statku Powietrznego (UAVO):
    • Teoretyczne i praktyczne przygotowanie uczestników do egzaminów państwowych w kategoriach A1/A3, A2 oraz przede wszystkim STS (Scenariusze Standardowe) – umożliwiających legalne loty ciężkimi dronami w zasięgu i poza zasięgiem wzroku (BVLOS).
  • Moduł B: Teledetekcja i Fotogrametria Lotnicza:
    • Nauka planowania misji automatycznych, przetwarzania zdjęć lotniczych do formy map 3D i ortofotomap.
  • Moduł C: Loty Taktyczne i Ratownicze (Komponent Obrony Cywilnej):
    • Szkolenia z operowania w warunkach stresu, loty nocne z wykorzystaniem termowizji, koordynacja działań powietrznych z zespołami naziemnymi.

🚒 4. Synergia z OSP i Finansowanie z Obrony Cywilnej

To kluczowy element "strategiczny" pozyskiwania dużych funduszy (np. z MSWiA, MON, czy funduszy UE dedykowanych bezpieczeństwu).

  • Projekt Współpracujący: "Drony dla Ratownictwa" z OSP Komorów / OSP Nowa Wieś:
    • Wciągamy lokalne jednostki OSP jako oficjalnych partnerów projektu.
    • W ramach projektu finansujemy szkolenia STS dla strażaków-ochotników oraz kupujemy sprzęt o charakterze dual-use (np. dron o parametrach poszukiwawczych z termowizją).
    • Zasada działania: Na co dzień drony służą młodzieży i naukowcom do monitorowania korytarzy ekologicznych, eDNA i liczenia łosi. W przypadku sytuacji kryzysowej (pożar Lasu Komorowskiego, poszukiwanie zaginionego mieszkańca, powódź na Utracie), sprzęt i wyszkoleni operatorzy z Klubu Szkockiego przechodzą pod komendę OSP jako lotnicze wsparcie ratownicze.
  • Uzasadnienie dla Finansowania z Obrony Cywilnej:
    • Każdy lot badawczy nad Utratą to jednocześnie lot patrolowy weryfikujący zagrożenia powodziowe czy pożarowe.
    • Infrastruktura (Mobilna Przyczepa Dowodzenia, systemy łączności Starlink) w czasie pokoju służy edukacji, a w warunkach kryzysowych staje się elementem lokalnego systemu zarządzania kryzysowego Gminy Michałowice.

📡 1. Korekta Infrastruktury Łączności (Synergia z Krótkofalowcami)

  • Komunikacja Radiowa i Transmisja Danych: Rezygnujemy ze Starlinka na rzecz hybrydowego systemu opartego o lokalne zasoby. Głównym kanałem transmisji wideo i ciężkich danych mapowych jest sieć GSM o wysokiej przepustowości.
  • Dedykowana Sieć Sieciowa WiFi MESH: W miejscach o słabszym zasięgu w dolinach rzek, pasjonaci IoT wraz z klubem krótkofalarskim budują mobilne lub stałe punkty dostępowe WiFi dalekiego zasięgu (anteny kierunkowe).
  • Rola Klubu Krótkofalarskiego: Krótkofalowcy odpowiadają za stworzenie zapasowego, niezależnego od operatorów komórkowych systemu łączności głosowej i telemetrycznej (np. system APRS do śledzenia pozycji zespołów terenowych i dronów). To twardy element obrony cywilnej – szkolenie z łączności kryzysowej w przypadku awarii zasilania.

👥 2. Zasoby Personalne Bloku 1 (Kadra Płatna)

Ponieważ zaczynamy od zera i nikt w zespole nie posiada uprawnień, musimy zatrudnić profesjonalistów, którzy przeprowadzą proces wdrożenia i certyfikacji.

  • Główny Instruktor / Szef Wyszkolenia Lotniczego:
    • Certyfikowany instruktor z uprawnieniami Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC). Odpowiada za legalność operacji, przygotowanie instrukcji operacyjnych dla gminy i CIK oraz kompleksowe szkolenie pilotów. (Kontrakt zewnętrzny / firma szkoleniowa).
  • Opiekun Techniczny Bloku – Kierownik Modelarni i Warsztatu:
    • Inżynier/pasjonat mechaniki lotniczej i UAV. Prowadzi stacjonarny warsztat w CIK, uczy młodzież serwisu, budowy bezzałogowców oraz koordynuje integrację dronów z czujnikami z Bloku IoT (np. system czerpakowy do eDNA).
  • Edukator ds. Teledetekcji i Analizy Danych:
    • Specjalista od fotogrametrii. Uczy, jak przetwarzać zdjęcia z dronów na mapy 3D, które potem trafiają do ekologów z Bloku 4.
  • Koordynator ds. Współpracy z OSP i Obrony Cywilnej:
    • Osoba odpowiedzialna za synergię ze strażą pożarną, planowanie wspólnych ćwiczeń ratowniczych i zarządzanie flotą w sytuacjach kryzysowych.

🎓 3. Wymagany Zakres Szkoleń i Certyfikacji (Droga od Zera)

Szkolenia dzielimy na etapy: od ogólnodostępnych dla mieszkańców, po specjalistyczne, certyfikowane państwowo kursy dla wybranej grupy operatorów (młodzież, strażacy OSP, kadra).

Text Only
[ ETAP 1: Edukacja Ogólna ] ──> [ ETAP 2: Egzaminy Państwowe ] ──> [ ETAP 3: Specjalizacja ]
(Wszyscy chętni / Modelarnia)    (Certyfikacja ULC / STS)          (Teledetekcja, Ratownictwo)

Etap 1: Szkolenia Wstępne i Edukacja Ogólna (Dla każdego)

  • Podstawy Prawa Lotniczego i Bezpieczeństwa: Warsztaty w CIK o tym, gdzie w Michałowicach wolno latać (strefy wokół Warszawy), jak korzystać z aplikacji DroneRadar/PANSAUTM.
  • Warsztaty Modelarskie i Symulatory: Nauka pilotażu "bez ryzyka" na profesjonalnych symulatorach komputerowych w CIK Komorów oraz budowa prostych modeli latających.

Etap 2: Państwowa Certyfikacja ULC (Dla wybranej grupy badawczej i OSP)

  • Szkolenie do Kategorii Otwartej (A1/A3 oraz A2): Dla szerokiego grona zaangażowanych mieszkańców i młodzieży. Uprawnia do lotów lżejszymi dronami w zasięgu wzroku (VLOS).
  • Szkolenie do Kategorii Szczególnej (Scenariusze Narodowe NSTS / Unijne STS):
    • NSTS-01 / STS-01: Loty w zasięgu wzroku (VLOS) ciężkimi dronami wielowirnikowymi (kluczowe dla nocnej termowizji nad lasem i obsługi drona eDNA).
    • NSTS-05 / STS-02: Loty poza zasięgiem wzroku (BVLOS). Absolutnie niezbędne do prowadzenia automatycznych, długodystansowych nalotów mapujących nad dolinami rzek bez konieczności chodzenia za dronem.

Etap 3: Szkolenia Specjalistyczne (Zastosowanie Praktyczne)

  • Kurs Fotogrametrii i Teledetekcji: Planowanie misji autonomicznych (siatki nalotów), obsługa kamer wielospektralnych, nauka programów do składania map (np. Pix4D, WebODM).
  • Szkolenie Taktyczno-Ratownicze (Obrona Cywilna & OSP): Techniki poszukiwania ludzi i zwierząt za pomocą termowizji, koordynacja radiowa z krótkofalowcami i zespołami naziemnymi, procedury awaryjne (np. awaria drona na bagnach Utraty).

🔧 4. Infrastruktura i Zaplecze Techniczne

  • Stacjonarna Modelarnia w CIK: Warsztat wyposażony w narzędzia precyzyjne, drukarki 3D, wyważarki, stacje lutownicze. To tu krótkofalowcy pomagają młodzieży stroić anteny w dronach, a programiści integrują komputery pokładowe.
  • Mobilna Przyczepa Logistyczna (Baza Terenowa): Samowystarczalny punkt dowodzenia transportowany na miejsce akcji (np. na skraj Lasu Komorowskiego).
    • Zasilanie i Ładowanie: Banki energii ładowane z sieci w CIK lub agregatu, pozwalające na ciągłe ładowanie potężnych akumulatorów dronów termowizyjnych i eDNA.
    • Stanowisko Radiowe: Zainstalowane przez klub krótkofalarski stacjonarne radio zintegrowane z masztem antenowym na przyczepie.

🎯 Propozycja Projektu Towarzyszącego: "Radiolokacja i Bezpieczeństwo"

Wspólnie z krótkofalowcami warto uruchomić miniprojekt edukacyjny z tzw. "Łowów na lisa" (Radiopelengacji). Młodzież uczy się szukania nadajników radiowych w lesie za pomocą anten kierunkowych.

  • Zastosowanie praktyczne: W ten sam sposób instalujemy miniaturowe, lekkie nadajniki radiowe na naszych dronach badawczych. Jeśli dron ulegnie awarii i spadnie w bagnach Utraty, zespół survivalowy z krótkofalowcami odnajdzie go w kilkanaście minut, korzystając z technik pelengacji. To idealne ćwiczenie z zakresu obrony cywilnej i topografii.

🏛️ Wstępny Podział na Źródła Finansowania (Montaż Finansowy Całego Projektu)

Biorąc pod uwagę interdyscyplinarny charakter projektu (przyroda, technologie, bezpieczeństwo), budżet nie powinien obciążać wyłącznie jednego źródła. Proponuję podział strukturalny na 4 strumienie finansowania:

Text Only
                          [ CAŁKOWITY BUDŻET ROZPROSZONY ]
                                           │
         ┌────────────────────────┬────────┴────────┬────────────────────────┐
         ▼                        ▼                 ▼                        ▼
 [ Bezpośrednie UE ]      [ Krajowe Ochrona ]    [ Obrona Cywilna ]       [ Gmina / CIK ]
   (LIFE / Horyzont)          (WFOŚiGW)            (MSWiA / MON)          (Wkład Własny)
  1. Bezpośrednie Fundusze UE (Program LIFE / Horyzont Europa) – Oczekiwane finansowanie: 50%
    • Co finansuje: Koszty personelu merytorycznego, stypendia dla studentów, zaawansowane badania eDNA, drona mapującego, model AI, koszty marketingu i zarządzania (z Bloku 4).
    • Uzasadnienie: Modelowy, transdyscyplinarny projekt ochrony Zielonego Pierścienia Warszawy z silnym komponentem cyfrowym.
  2. Fundusze Krajowe i Środowiskowe (WFOŚiGW w Warszawie) – Oczekiwane finansowanie: 20%
    • Co finansuje: Edukację ekologiczną powszechną, organizację Multimedialnych Śniadań na Trawie, cyfrowy kiosk w CIK, ubiory ochronne dla mieszkańców.
  3. Fundusze Bezpieczeństwa i Obrony Cywilnej (MSWiA / Komenda Główna PSP / MON) – Oczekiwane finansowanie: 15%
    • Co finansuje: Najcięższego drona termowizyjnego (klasa Matrice), certyfikowane szkolenia lotnicze NSTS/STS dla strażaków OSP i kadry, przyczepę logistyczną, systemy łączności radiowej we współpracy z krótkofalowcami.
    • Uzasadnienie: Budowanie realnych struktur zarządzania kryzysowego na poziomie gminy w oparciu o zasoby dual-use.
  4. Budżet Gminny (Wkład Własny) – Oczekiwane finansowanie: 15%
    • Co finansuje: Udostępnienie i utrzymanie przestrzeni w nowym CIK, obsługę księgowo-prawną, zakup kawy/poczęstunku do Klubu Szkockiego.
    • Uzasadnienie: Wykazanie przed Komisją Europejską tzw. co-financingu (wkładu własnego beneficjenta), co jest warunkiem koniecznym do uruchomienia grantu UE.

🏛️ Korekta Montażu Finansowego (Uwzględnienie Kosztów Utrzymania)

Wprowadzenie kosztów serwisu idealnie wzmacnia nasz wniosek do źródeł związanych z Obroną Cywilną i MSWiA. Instytucje te chętnie finansują utrzymanie gotowości bojowej i sprzętowej.

Koszty z nowej kategorii zostaną wplecione bezpośrednio w strumień Obrony Cywilnej / OSP (jako utrzymanie sprawności technicznej floty ratunkowej) oraz Funduszy bezpośrednich UE (jako koszty operacyjne infrastruktury badawczej).

🚁 Elementy zaliczane do BLOKU 1 (Lotnictwo i Drony) – Wyposażenie Stałe i Fabryczne

Do Bloku 1 kwalifikujemy wyłącznie kamery i sensory fabryczne, certyfikowane przez producenta drona, które stanowią jego integralną część i komunikują się z nim przez dedykowane gimbale (np. systemy DJI Zenmuse).

  • Dlaczego tutaj?
    1. Prawo lotnicze: Dron latający w kategoriach szczególnych (STS/NSTS) musi posiadać fabryczną konfigurację, aby zachować deklarację zgodności i certyfikaty bezpieczeństwa. Każda niefabryczna modyfikacja mogłaby unieważnić ubezpieczenie OC i pozwolenie na loty nad obszarami zaludnionymi (np. w rejonie Komorowa).
    2. Niezawodność OSP/Obrony Cywilnej: Kamera termowizyjna (np. H20T z drona Matrice) używana do poszukiwania ludzi w nocy lub liczenia łosi musi być niezawodnym narzędziem "out-of-the-box". Nie może być przedmiotem eksperymentów technicznych młodzieży, bo od jej sprawności zależy gotowość ratownicza.
  • Co wchodzi w skład Bloku 1: Radiometryczna kamera termowizyjna z dużym zoomem optycznym, fabryczna kamera wielospektralna do mapowania NDVI oraz systemy pozycjonowania RTK.

🔧 Elementy zaliczane do BLOKU 3 (IoT i Elektronika) – Komponent Eksperymentalny i Autorski

Do Bloku 3 kwalifikujemy wszystkie sensory, czujniki i systemy podwieszane, które są projektowane, modyfikowane lub budowane od zera przez uczestników projektu (Makerów, elektroników, krótkofalowców).

  • Dlaczego tutaj?
    1. Serce pasji IoT: To jest dokładnie to zadanie, które ma przyciągnąć pasjonatów majsterkowania i elektroniki. Ich celem jest stworzenie czegoś, czego nie da się kupić w gotowym sklepie z dronami.
    2. Niezależność ładunku (Payload): Dron z Bloku 1 traktowany jest tu wyłącznie jako "podniebna ciężarówka" (podwozie), pod którą Blok 3 podwiesza swoje autorskie moduły jako ładunek izolowany, nieingerujący w elektronikę sterującą lotem drona.
  • Co wchodzi w skład Bloku 3:
    • Autorski system czerpakowy do eDNA: Mechanizm zwalniający, pompa mikrobiologiczna i hermetyczne zasobniki na próbki wody sterowane niezależną drogą radiową.
    • Mobilne sensory zanieczyszczeń powietrza (tzw. "nos drona"): Czujniki smogu, gazów czy pyłów PM2.5/PM10 projektowane przez młodzież na bazie Arduino/Raspberry Pi.
    • Eksperymentalne miniaturowe kamery UV lub sensory LiDAR DIY do badania gęstości poszycia leśnego, które nie wymagają integracji z systemem sterowania drona.
    • Lekkie nadajniki radiowe (RDF/APRS): Systemy lokalizacyjne montowane na dronach, projektowane wspólnie z krótkofalowcami na wypadek awarii sprzętu.