Wprowadzenie

Poniżej dwie wersje scenariusza cyklu zajęć
W czasie pracy cykl rozrósł się o kilka scenariuszy więcej

W poszczególnych katalogach znajdują się materiały pomocnicze do zajęć

Scenariusz Cyklu Historia Mysli Obliczeniowej

CYKL: "OD HILBERTA DO CHATGPT"

Format: 8 spotkań x 90min. Wykład 40min + Warsztat 50min

MODUŁ 0: PRZEDMOWA. "PO CO NAM TA HISTORIA?"

Osoba: Nikt. My.
Teza: AI nie spadła z nieba w 2022. To 100 lat walki z 3 pytaniami:
1. Co da się policzyć? 2. Co da się udowodnić? 3. Co da się zrozumieć?

Warsztat manualny: "Kawiarnia Szkocka w sali"
Stawiamy stół, kredę, piwo bezalkoholowe. Uczestnicy wpisują 1 "problem otwarty" na kartce i wrzucają do "Księgi". Wracamy do niej na końcu cyklu.

MODUŁ 1: HILBERT I SEN O PEWNOŚCI 1900-1930

Osoba: David Hilbert
Tematy: 23 Problemy Hilberta. Program Hilberta. "Wir müssen wissen, wir werden wissen".
Idea do złamania: Matematyka jest kompletna, spójna i rozstrzygalna.

Warsztat manualny: "Maszyna do dowodzenia"
Dajemy uczestnikom 10 klocków z aksjomatami i regułami. Zadanie: zbuduj dowód że "2+2=4".
Pytanie: Czy da się zbudować maszynę która dla KAŻDEGO twierdzenia powie PRAWDA/FAŁSZ?
Cel: Poczucie optymizmu przed upadkiem.

MODUŁ 2: GÖDEL I ZŁAMANIE ŚWIATA 1931

Osoba: Kurt Gödel
Tematy: Twierdzenia o Niezupełności. "W każdym systemie jest zdanie którego nie da się udowodnić".
Analogia: "W tej książce jest zdanie: To zdanie jest fałszywe".

Warsztat manualny: "Paradoks Cyrulika" + "Maszyna która kłamie"
1. Gra: Jesteś cyrulikiem. Golisz wszystkich którzy się nie golą sami. Czy golisz siebie?
2. Pokaz: Puszczamy program który mówi "ja się zatrzymam". I patrzymy czy się zatrzymuje.
Cel: Szok. Koniec niewinności matematyki.

MODUŁ 3: TURING I MASZYNA KTÓRA MYŚLI 1936-1950

Osoba: Alan Turing
Tematy: Maszyna Turinga. Problem Zatrzymania. Test Turinga. "Czy maszyna może myśleć?"
Idea: Wszystko co da się policzyć, da się policzyć na taśmie.

Warsztat manualny: "Zbuduj Maszynę Turinga z ludzi"
1 osoba = głowica. Taśma = 10 osób z kartkami 0/1. Instrukcje = kartka A4.
Zadanie: Dodaj 1+1. Potem: "Sprawdź czy ten program się zatrzyma".
Cel: Fizyczne poczucie "algorytmu" i "nieobliczalności".

MODUŁ 4: VON NEUMANN I KOMPUTER W SZUFLADZIE 1945

Osoba: John von Neumann
Tematy: Architektura von Neumanna. Gry. Teoria Automatów Komórkowych.
Idea: Mózg = komputer. Komputer = mózg.

Warsztat manualny: "Gra w życie Conwaya" na podłodze
Szachownica z taśmy. Uczestnicy = komórki. 3 zasady. Odpalamy "glidera".
Pytanie: Czy z prostych reguł może wyjść złożoność?
Cel: Most do sieci neuronowych i emergencji.

MODUŁ 5: KAWIARNIA SZKOCKA I MATEMATYKA JAKO SPORT 1930-1945

Osoby: Banach, Ulam, Steinhaus + Księga Szkocka
Tematy: Analiza funkcjonalna. Przestrzenie Banacha. Problemy za butelkę wina.
Idea: Matematyka to rozmowa. Największe problemy rodzą się przy kawie.

Warsztat manualny: "Problem 106 na żywo"
Bierzemy 1 realny problem z Księgi Szkockiej. Dajemy kredę i 20 min.
Zasady: Można pić kawę. Można się kłócić. Nie można używać Google.
Cel: Doświadczyć jak się myśli. Bez slajdów.

MODUŁ 6: CHAOS, FRAKTALE I PRZESTRZENIE WIELOWYMIAROWE 1960-1980

Osoby: Lorenz, Mandelbrot
Tematy: Efekt Motyla. Atraktory. Wymiar fraktalny. "Przestrzeń 300-wymiarowa"
Idea: Świat nie jest liniowy. Małe zmiany = wielkie efekty.

Warsztat manualny: "Maszyna Losowa"
1. Wahadło podwójne z patyków. Puszczamy 2x z 1mm różnicy.
2. "Mandelbrot z guzików" - wyklejamy zbiór Mandelbrota na dużym bristolu.
3. "Hiperkostka": budujemy sześcian 4D z drucików i patrzymy na cień.
Cel: Oswoić wielowymiarowość i niedeterminizm.

MODUŁ 7: PENROSE I GRANICA UMYSŁU 1989-obecnie

Osoba: Roger Penrose
Tematy: "Nowy umysł cesarza". Czy świadomość jest algorytmem? Mikrokanaliki.
Idea: Może mózg to nie jest maszyna Turinga?

Warsztat manualny: "Debata Oksfordzka"
2 zespoły: "Umysł = Algorytm" vs "Umysł > Algorytm".
Argumenty muszą iść z Gödla, Turinga i Penrosa.
Cel: Zostawić uczestnika z pytaniem, nie z odpowiedzią.

MODUŁ 8: EPILOG. OD PERCEPTRONU DO TRANSFORMERA 1958-2024

Osoby: Rosenblatt, Hinton, Vaswani
Tematy: Sieci neuronowe jako powrót do idei von Neumanna. "Uwaga" jako nowy problem.
Idea: Wróciliśmy do punktu 0. Budujemy znowu z "sznurków".

Warsztat finałowy: "Teatr Wag v2.0"
Odpalamy stelaż z wodą. I mówimy: "To jest dokładnie to, o czym gadaliśmy przez 8 tygodni.
Hilbert chciał pewności. Gödel powiedział nie. Turing dał maszynę.
A my tą maszynę teraz regulujemy ręcznie."
Zamknięcie "Księgi Szkockiej" z modułu 0.

3 ZASADY SELEKCJI MATERIAŁU

1 Osoba = 1 Wielka Idea. Nie wrzucamy całego dorobku. Tylko 1 cios.
Każda teoria = 1 przedmiot w ręku. Brak przedmiotu = wycinamy temat.
Koniec każdym modułem pytaniem. Nie odpowiedzią. Żeby chcieli wrócić.

CO WYCIĘLIŚMY I DLACZEGO

Teoria kategorii - za abstrakcyjne bez przedmiotu
Mechanika kwantowa w AI - za wcześnie, zabije prostotę
Cała biografia von Neumanna - zostawiamy tylko "architekturę" i "automaty"