Sploty

DOKUMENT RAMOWY PROJEKTU: „Sploty Pierścienia”

Interdyscyplinarny program ochrony Zielonego Pierścienia Warszawy oparty na technologiach dual-use, sztucznej inteligencji i nauce obywatelskiej (Citizen Science)

Perspektywa realizacji: Projekt wieloletni (rekomendowany cykl: 3 lata)

1. WSTĘP I FILOZOFIA PRZEDSIĘWZIĘCIA

Poczynanie 001 „Sploty Pierścienia” stanowi innowacyjny program edukacyjno-badawczy, realizowany w strukturze scentralizowano-rozproszonej, łączący zaawansowaną inżynierię, teledetekcję, sztuczną inteligencję oraz nowoczesną ochronę środowiska.

"Sploty Pierścienia" to część prokektu "Klub Szkocki" Nazwa projektu jest bezpośrednim nawiązaniem do historycznej Lwowskiej Kawiarni Szkockiej, w której wybitni polscy uczeni (Banach, Ulam, Steinhaus) w nieformalnej, kawiarnianej atmosferze przesuwali granice światowej nauki, zapisując problemy w legendarnej „Księdze Szkockiej”.

Współczesny „Klub Szkocki”, odtwarza ten unikalny, demokratyczny styl uprawiania nauki. Projekt integruje lokalną społeczność – od młodzieży uczącej się w elitarnych szkołach warszawskich, przez studentów, osoby aktywne zawodowo, aż po seniorów i pasjonatów z lokalnego klubu krótkofalarskiego. Poprzez fascynację nowoczesnymi technologiami (drony, AI, IoT, robotyka), mieszkańcy niebędący dotychczas aktywistami zostają wciągnięci w proces tzw. Nauki Obywatelskiej (Citizen Science).

Efektem końcowym jest dostarczenie niepodważalnych, twardych dowodów naukowych służących do ochrony Zielonego Pierścienia Warszawy (ze szczególnym uwzględnieniem doliny rzeki Utraty, Doliny Zimnej Wody i Lasu Komorowskiego) przed presją suburbanizacyjną oraz zagrożeniami infrastrukturalnymi (np. plany budowy II etapu Paszkowianki).

2. PODSTAWOWE CELE PROGRAMU

Cel 1 (Środowiskowy): Precyzyjna waloryzacja przyrodnicza fauny i siedlisk oraz cyfrowe zmapowanie rzeczywistego przebiegu korytarzy migracyjnych dużych ssaków (łosie, dziki, sarny) i awifauny.
Cel 2 (Technologiczny): Zbudowanie od zera niezależnej, rozproszonej sieci sensorów środowiskowych IoT oraz wdrożenie otwartoźródłowych algorytmów AI (Edge AI i Deep Learning) do automatycznej analizy terenu i bioakustyki.
Cel 3 (Społeczny / Social Impact): Aktywizacja międzypokoleniowa mieszkańców i transfer kompetencji przyszłości (programowanie, elektronika, pilotaż UAV) do społeczności lokalnej, tworzący silną tożsamość obywatelską wokół ochrony przyrody.
Cel 4 (Bezpieczeństwo / Dual-Use): Wykorzystanie wypracowanych zasobów technologiczno-terenowych na potrzeby obrony cywilnej i ratownictwa we współpracy z Ochotniczą Strażą Pożarną (OSP) w sytuacjach kryzysowych (podtopienia, poszukiwania osób).

3. ARCHITEKTURA PROJEKTU: BLOKI ZADAŃ (FILARY PASJI)

Projekt zrezygnował z podziału szkolnego na rzecz czterech zintegrowanych filarów opartych o pasje i hobby uczestników:

Text Only

                        [ KLUB SZKOCKI w CIK KOMORÓW ]
           (Intelektualne Centrum Projektu / Kawiarnia Naukowa / Serwerownia)
                                     │
    ┌───────────────────────┬────────┴────────┬───────────────────────┐
    ▼                       ▼                 ▼                       ▼
[BLOK 1: TECH-AV]       [BLOK 2: IT-AI]   [BLOK 3: IoT-MAKER]     [BLOK 4: ECO-FIELD]
Lotnictwo & Drony     Chmura & Algorytmy   Elektronika & Majster  Przyroda & Survival

BLOK 4: Środowiskowo-Terenowy (Przyroda, Urbanistyka, Sport, Survival)

Merytoryczne serce projektu – formułuje pytania badawcze, dla których pozostałe bloki budują narzędzia.

Zadania: Wytyczanie i regularne patrolowanie linii transektowych; inwentaryzacja barier antropogenicznych (płoty, drogi, zanieczyszczenie światłem LED); odławianie prób wody do nowatorskich badań wolnego DNA (eDNA); analiza krajobrazu dźwiękowego rzek; przekładanie danych na społeczne wnioski do Planu Ogólnego Gminy.

BLOK 1: Lotnictwo i Teledetekcja (Drony, Lotnictwo, Fotografia)

Komponent „oczu projektu”, budujący rynkowe kompetencje lotnicze oraz struktury obrony cywilnej.

Zadania: Cykliczne naloty fotogrametryczne (ortofotomapy RGB i multispektralne NDVI); nocny monitoring termowizyjny w gęstym zalesieniu Lasu Komorowskiego (liczenie łosi i dzików); operacje poboru próbek wody z bagnistych rejonów Utraty za pomocą dronów typu heavy-lift; pełna certyfikacja państwowa mieszkańców i strażaków OSP do uprawnień lotniczych STS (BVLOS - loty poza zasięgiem wzroku).

BLOK 3: IoT i Elektronika (Majsterkowanie, Robotyka, Mikroenergetyka)

Inżynieryjny komponent zorientowany w 100% na kulturę DIY (Do-It-Yourself) i sprzęt Open Source.

Zadania: Projektowanie i produkcja autorskich czujników hydro-meteo i bioakustycznych opartych na platformie Seeed Studio XIAO (seria ESP32S3 Sense z zewnętrznymi antenami uFL i kamerami) oraz Raspberry Pi; budowa pancernych obudów odpornych na mróz i wilgoć (IP67/68) przy użyciu maszyn CNC i druku 3D; projektowanie systemów autonomii energetycznej off-grid opartych o panele PV i bezpieczne ogniwa LiFePO4 (akumulatory „hotelowe”).

BLOK 2: Systemy IT i Sztuczna Inteligencja (Oprogramowanie, Chmura, Data Science)

Cyfrowy backend całego projektu zarządzający potężnym ekosystemem danych.

Zadania: Administracja centralnym serwerem AI (On-Premises w CIK) oraz zewnętrznym hostingiem VPS Linux; wdrażanie akceleratorów AI (Raspberry Pi AI Kit) do filtracji danych w terenie; automatyczna detekcja obiektów i dźwięków (FOSS: OpenPnP, Grafana, QGIS, Mosquitto MQTT); automatyzacja procesów własnego, zautomatyzowanego mikro-laboratorium badawczego w CIK (wirówki, spektrofotometry DIY).

4. ZAŁOŻENIA TECHNICZNO-LOGISTYCZNE I STRATEGIA FOSS

Projekt realizuje rygorystyczną politykę technologiczną eliminującą pułapki licencyjne i abonamentowe:

Zasada FOSS (Free and Open Source Software): Wyklucza się oprogramowanie o licencjonowanej funkcjonalności lub wymagające subskrypcji. Cała infrastruktura bazuje na systemach Linux i Android z otwartym dostępem do dokumentacji i komend sterujących (np. protokół SCPI w aparaturze pomiarowej).
Odporność Infrastruktury: Pracownia centralna w CIK zostaje wyposażona w stacjonarny bank energii LiFePO4 16 kWh z hybrydowym inwerterem 5 kW, gwarantujący ciągłość obliczeń AI i bezpieczeństwo danych podczas lokalnych awarii sieci energetycznej.
Łączność i Radiokomunikacja: Transmisja danych z fotopułapek i sensorów opiera się na sieci GSM (otwarte pakiety telemetryczne SIM) oraz dedykowanej sieci WiFi MESH dalekiego zasięgu. W strukturę projektu zostaje włączony lokalny klub krótkofalarski, zapewniający niezależną infrastrukturę radiową, maszty oraz systemy lokalizacji ratowniczej RDF/APRS.

6. STRATEGIA MONTASZU FINANSOWEGO (ŹRÓDŁA DOTACJI)

Projekt ze względu na swój interdyscyplinarny charakter (Dual-Use, Eco-Tech, Citizen Science) został zaprojektowany pod rozproszone finasowanie z czterech niezależnych strumieni grantowych Komisji Europejskiej oraz instytucji krajowych:

Bezpośrednie Fundusze UE (Horizon Europe / Program LIFE) – Oczekiwany udział: 55%
Aplikacja w konsorcjum z partnerem zagranicznym (np. uniwersytetem lub gminą z zielonego pasa wokół Berlina czy Brukseli).
Finansuje: Centralny serwer AI, stacje robocze, tablety, robotykę montażową SMT, mikroskopy, badania eDNA, etaty kadry naukowej i inżynieryjnej, stypendia oraz koszty zarządzania i marketingu.
Fundusze Obrony Cywilnej i Bezpieczeństwa Narodowego (MSWiA / MON) – Oczekiwany udział: 15%
Uzasadnienie: Budowa lokalnej odporności energetyczno-komunikacyjnej (Resilience).
Finansuje: Stacjonarny bank energii 16 kWh w CIK, mobilne wysokoprądowe stacje LiFePO4 do szybkiego ładowania dronów na bagnach, drona poszukiwawczo-termowizyjnego dla OSP, przyczepę logistyczną, systemy radiowe krótkofalowców oraz certyfikację lotniczą STS dla strażaków.
WFOŚiGW w Warszawie / NFOŚiGW (Fundusze Środowiskowe) – Oczekiwany udział: 15%
Uzasadnienie: Nowoczesna edukacja ekologiczna i ochrona bioróżnorodności.
Finansuje: Terenowe akumulatory LiFePO4 do fotopułapek, panele fotowoltaiczne off-grid, bazowe komponenty Seeed Studio XIAO i sensory chemiczne, odzież ochronną dla mieszkańców (wodery, kurtki) oraz powszechną kampanię informacyjną (podcasty bioakustyczne, pikniki).
Wkład Własny Gminy Michałowice / CIK Komorów – Oczekiwany udział: 15%
Uzasadnienie: Warunek konieczny (co-financing) wykazania zaangażowania beneficjenta przed KE.
Finansuje: Udostępnienie i przystosowanie wentylacyjne lokalu w CIK (ok. 50 m² pod FabLab), udostępnienie dachów budynków publicznych pod anteny MESH i bramki LoRaWAN, stałą obsługę prawno-księgową i kadrową.

Wnioski o bezpośrednie finansowanie z UE oceniane są przez pryzmat mierzalnych wskaźników społeczno-ekologicznych. „Sploty Pierścienia” zabezpiecza realizację następujących celów:

Wskaźnik 1: Liczba mieszkańców przeszkolona z kompetencji cyfrowych i technicznych (min. 100 osób rocznie, w tym minimum 15 certyfikowanych pilotów państwowych STS).
Wskaźnik 2: Powstanie unikalnego w skali kraju, otwartego Laboratorium Inżynieryjno-Przyrodniczego w CIK Komorów, działającego bez opłat licencyjnych.
Wskaźnik 3: Utworzenie ciągłej, cyfrowej, stale aktualizowanej mapy korytarzy ekologicznych Zielonego Pierścienia Warszawy, posiadającej pełną moc naukową i prawną w procedurach planistycznych gminy.
Wskaźnik 4: Podniesienie gotowości operacyjnej lokalnych jednostek OSP poprzez wdrożenie nowoczesnego komponentu rozpoznania lotniczego UAV.